အဂ့ၢ်ဒ်အံၤ, နဲဒၣ်ယွၤဧၢ, နနၢ်ဟူလံ ယဆိၣ်တၢ်လံ. နဟ့ၣ်လီၤလံတၢ်န့ၢ်သါလၢ ပှၤလၢအပျံၤနမံၤလံ. (စံးထီၣ်ပတြၢၤ - ၆၁း၅).နအဲၣ်ဒိးနတၢ်ဟ့ၣ်သါ ကမ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်. ဟဲနရံၤဒ့ဘ့း (Henry David Thoreau) အတၢ်ကွဲးလၢအလံာ် Walden အပူၤန့ၣ်စံးဝဲ ဖဲတၢ်ဆၢကတီၢ်ဘၣ်လၢ အကဘၣ်သံန့ၣ်, အကထံၣ်သ့ၣ်ညါဝဲလၢ တအိၣ်မူဘၣ် တၢ်အိၣ်မူလၢ အလၢအပှဲၤဒံးဘၣ်. လၢအဘၣ်ဃးဒီးနတၢ်ဟ့ၣ်သါန့ၣ်, တၢ်အိၣ်ဝဲဒၣ်ခံမံၤလၢ နကဘၣ် ပာ်အီၤလၢနခိၣ်နူာ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
(၁). ပှၤတသးအိၣ် နတၢ်ဟ့ၣ်သါ ထဲးသိးဒီးနၤ နီတဂၤဘၣ်. အဃိ, ဆၢတဲာ်တၢ်ဟ့ၣ်သါလၢ နကပာ်တ့ၢ်အီၤ လၢနနီၢ်ကစၢ်ဒၣ်နဲ, အန့ၣ်မး တၢ်ကဲဘျုးကအိၣ်လၢ ပှၤလၢခံတစိၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
(၂). နတၢ်အိၣ်မူလၢတနံၤဘၣ်တနံၤ ကဲထီၣ်နတၢ်ဟ့ၣ်သါ သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ. မၤနီၣ်ဃာ်နတၢ်အိၣ်မူလၢ တနံၣ်ဘၣ် တနံၣ်အဂီၢ်, ဒီးနကထံၣ်လၢ နတၢ်ဟ့ၣ်သါန့ၣ် ကစးထီၣ်ဘှီထီၣ်အသးလီၤ. ကြ့ဘ့ချါစၢၣ် (Grenville Kleiser) အတၢ်ကွဲးတခါလၢ Inspiration and Ideas အပူၤန့ၣ်စံးဝဲ, “နတၢ်အိၣ်မူန့ၣ် လီၤဂာ်ဒ်သိးဒီး လံာ်တဘ့ၣ်လီၤ. လံာ်အခိၣ်တီမ့ၢ်နမံၤလီၤ. တၢ်ကတိၤဆှၢနုာ်မ့ၢ် တၢ်နတၢ်ကတိၤလၢညါဆူဟီၣ်ခိၣ်အံၤန့ၣ်လီၤ. လံာ်ကဘျံးတဖၣ် မ့ၢ်နတၢ်ဂုာ်ကျဲးစၢးလၢ တနံၤဘၣ်တနံၤအပူၤ, နတၢ်လဲၤခီဖျိတဖၣ်, နတၢ်မုာ်တၢ်ခုၣ်တဖၣ်, နတၢ်ဂံၢ်စၢ်ဘါစၢ်တဖၣ်, နတၢ်ထံၣ်တဖၣ်, ဒီးနတၢ်မၤနၢၤတဖၣ်လီၤ. တနံၤဘၣ်တနံၤအပူၤ နတၢ်ဆိကမိၣ် ဒီး နတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဖၣ် ဘၣ်တၢ် မၤနီၣ်မၤဃါ ဒ်အမ့ၢ် တၢ်အုၣ်သးလၢ နတၢ်မၤနၢၤ မ့တမ့ၢ် နတၢ်အဃၣ် တဖၣ်အဂီၢ်လီၤ. တၢ်လၢနမၤအီၤ လၢတနၣ်ရံၣ်ဘၣ် တနၣ်ရံၣ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ဘၣ်တၢ်မၤနီၣ်ပာ်အီၤ ဒ်သိး ကအိၣ်ဆၢထၢၣ် ထီဘိ အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးမုၢ်ကအိၣ်တနံၤ, တၢ်ကတိၤ “ဝံၤလံ” န့ၣ် ကဘၣ်တၢ်ကွဲးလီၤအီၤလီၤ. အဃိ, ဘၣ်ဃးနလံာ် တဘ့ၣ်န့ၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ် ကြၢးဘၣ်တၢ်ကွဲးအီၤဒ်အမ့ၢ် လံာ်လၢအဂ့ၤတဘ့ၣ်, လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်သးကညီၤ အတၢ် ဖံးတၢ်မၤ, ဒီးတၢ်မၤအီၤအဂ့ၤကတၢၢ်လီၤ.”
ပဝဲအါဒံအါဂၤ ပဃုထၢ ပကသံဖဲလဲၣ် ဒီး ပကသံဒ်လဲၣ်န့ၣ် တသ့ဘၣ်. အဃိ, အဝဲန့ၣ်မ့ၢ် တၢ်ဟ့ၣ်သါလၢ နကဟ့ၣ်တ့ၢ် ပှၤလၢအပိာ်နခံသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် န့ၣ်လီၤ.
 ){kind=link}